Sırbistan’da yaklaşık iki yıldır süregelen hükümet karşıtı gösterilerin ardından gerçekleştirilen parlamento seçimlerinde, öğrenci liderliğindeki muhalefet hareketi galip geldi.
İlk verilere göre oyların yüzde 52,73’ünü alan Öğrenci Listesi, eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in koalisyonunu geride bıraktı.
Seçim yenilgisini kabul eden Vučić, yeni yönetimin Avrupa Birliği’nin baskılarına karşı koyamayabileceğini ve Sırbistan’ın birkaç ay içinde Rusya’ya yaptırım uygulayabileceğini iddia etti.
Ancak kazanan hareketten gelen ilk açıklamalar, Belgrad’ın Moskova ile olan ilişkilerinde köklü bir değişiklik yapmayacağına işaret etti.
RT Balkan’a konuşan üniversite profesörü ve Öğrenci Listesi temsilcisi Jovo Bakić, Sırbistan’ın Rusya ile tarihi bağlarını koruyacağını ifade etti.
Rusya’nın Sırbistan için önemli bir ortak olduğunu vurgulayan Bakić, “Rusya’ya hem büyük bir güç hem de tarihsel olarak önemli ortağımız ve birçok durumda koruyucumuz olarak saygı duyuyoruz” şeklinde konuştu.
Bakić, iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceği hakkında “Bu konuda herhangi bir değişiklik olmayacak”
AB’NİN YAPTIRIM TALEBİNE RED
Sırbistan’ın Rusya’ya yönelik yaptırımlara katılmayacağını belirten Bakić, 1990’lı yıllarda Yugoslavya’ya uygulanan ağır Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarını hatırlattı.
Sırbistan’ın Rusya’ya uygulayacağı yaptırımların Moskova üzerinde sınırlı bir etkisi olacağını savunan Bakić, böyle bir kararın Belgrad açısından sembolik olarak son derece olumsuz sonuçlar doğuracağını kaydetti.
Sırbistan, AB üyeliği hedefini sürdürmesine rağmen Vučić döneminde de Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’ya yönelik yaptırımlara katılmayı reddetmişti.
Seçim kampanyasını büyük ölçüde iç reformlar üzerine inşa eden Öğrenci Listesi ise dış politikadaki tartışmalı konularla ilgili detaylı bir program sunmamıştı.
UKRAYNA’YA SİLAH SEVKİYATI DURDURULABİLİR
Reuters’in aktardığına göre, seçimleri kazanan hareketin önde gelen isimleri yeni hükümetin çatışma bölgelerine silah ihracatını durduracağını belirtti.
Bu çerçevede, Sırbistan’dan satın aldıkları silah ve mühimmatı sonrasında Ukrayna’ya gönderen Batılı aracılara yapılan satışların da sona erdirilmesi planlanıyor.
Vučić daha önce Sırbistan’dan mühimmat satın alan Avrupa ülkelerinin bu ürünleri nasıl kullanacağına kendilerinin karar verebileceğini belirtmişti.
Belgrad yönetimi ise Ukrayna’ya doğrudan silah tedarik ettiği yönündeki iddiaları yalanlamıştı.
RUS DOĞALGAZI SIRBİSTAN İÇİN KRİTİK ÖNEMDE
Yeni hükümetin karşılaşacağı önemli konulardan biri de Rusya ile enerji ilişkileri olacak. Sırbistan’ın doğalgaz ihtiyacının yaklaşık dörtte üçü Rusya tarafından sağlanmaktadır.
Vučić, mart ayında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Moskova’nın Avrupa’nın büyük bölümüne kıyasla çok daha uygun fiyatlarla doğalgaz sağlamaya devam edeceğini belirtmişti.
İki ülke arasındaki doğalgaz tedarik sözleşmesi daha sonra 2026 yılı sonuna kadar uzatılmıştı.
AB ise 2022 yılında Ukrayna savaşının artmasının ardından Rus fosil yakıtlarına bağımlılığını azaltmaya ve alternatif enerji kaynaklarına yönelmeye çalışıyor.
PETROL TEDARİKİNDE YAPTIRIM BELIRSIZLIĞI
Sırbistan’ın enerji alanındaki diğer bir sorunu ise ülkenin tek petrol rafinerisini işleten ve çoğunluk hissesi Ruslara ait olan NIS şirketine yönelik ABD yaptırımlarıdır. Macar enerji şirketi MOL’un NIS’teki Rus hisselerini satın almak için girişimde bulunduğu bildirilmektedir.
Ayrıca NIS’in faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli olan ABD yaptırım muafiyetinin 30 Ekim’de sona ermesi bekleniyor. Şirket, ülkede akaryakıt tedarikinde aksama yaşanmaması adına muafiyet süresinin yeniden uzatılmasını talep etti.
Bakić, Rus enerji kaynaklarından vazgeçilmesi yönündeki baskılara da değinerek “Biz yabancıları memnun etmek için değil, ulusal çıkarlarımız doğrultusunda hareket etmek için buradayız”
KREMLİN’DEN SEÇİM SONRASI İLK MESAJ
Sırbistan’daki seçim sonuçlarıyla ilgili Kremlin’den de açıklama geldi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova’nın Belgrad ile karşılıklı yarar sağlayan ilişkilerini sürdürmeyi umduğunu ifade etti. Vučić’in iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine yaptığı katkılarından övgüyle söz eden Peskov yeni döneme dair değerlendirmesinde “Bildiğiniz gibi tango yapmak için iki kişi gerekir”
HÜKÜMET KARŞITI PROTESTOLAR SEÇİM ZAFERİNE DÖNÜŞTÜ
Sırbistan’da seçimleri kazanan öğrenci hareketi Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişinin yaşamını yitirmesinin ardından başlayan protestolarla ortaya çıkmıştır. Facianın ardından hükümete yönelik tepkiler ülke genelinde kitlesel eylemlere dönüştü. Yaklaşık iki yıl boyunca süren protestolar öğrenci hareketinin siyasi alanda güç kazanmasına zemin hazırladı.
